Genel bakış
TOSB, otomotiv tedarikçilerinin kendi örgütlenmesiyle kurulan bir bölgedir. Tarihçeye göre Taşıt Araçları Yan Sanayicileri Derneği (TAYSAD) 7 Aralık 1990'da Gebze'de otomotiv yan sanayine özel bir bölge için başvurdu; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı 10 Ocak 1991'de yer tahsisini onayladı. TAYSAD'ın yaklaşık 40 üyesinin ortak girişimiyle kurulan bölge, devlet kredisi kullanılmadan sanayicilerin özkaynaklarıyla finanse edildi.
Temel 13 Temmuz 1999'da atıldı, ilk etap altyapı 2000'de tamamlandı ve ilk fabrika 2001'de üretime geçti. OSB'nin güncel verilerine göre bölgede 85 fabrika faaliyette, 25 bin kişi çalışıyor; yıllık ihracat 1,7 milyar dolar, ciro 2,5 milyar dolar düzeyinde ve 21 yabancı yatırımcı bulunuyor.
Konum ve ulaşım
Bölge Çayırova ilçesinin Şekerpınar mevkiindedir. TOSB'a göre yer seçiminde ana sanayi kuruluşlarına yakınlık ve arazinin tarıma elverişsiz olması belirleyici oldu. Ulaşımda öne çıkanlar:
- 26 Ocak 2017'de açılan TEM kavşağı
- TOSB ile Marmaray arasında ring seferleri
- Çalışanlar için otobüs servisleri
Altyapı ve hizmetler
Elektrik şebekesi 2000'de enerjilendi, doğalgaz şebekesi 2004'te tamamlandı. Ortak atıksu arıtma tesisi 2008–2009'da inşa edildi ve Mart 2009'da deşarj iznini aldı. OSB; su, itfaiye, ortak sağlık merkezi, araç parkı, karla mücadele ve yol temizliği, otomatik sayaç okuma, sosyal tesis ve toplantı salonları, harita-plankote ve imar ruhsat işlemleri gibi hizmetler sunuyor. Bölgede çevre etkilerini izleyen bir çevre birimi de bulunuyor.
Sektöre özgü altyapı olarak 3 Aralık 2016'da açılan Otomotiv Test Merkezi ve TOSB İnovasyon Merkezi öne çıkıyor; bölge ayrıca Türkiye Bağlantılı ve Otonom Araç Kümelenmesi (TCAV) ile ilişkilendiriliyor.
Sektör yapısı ve öne çıkan üretim
TOSB yalnız otomotiv parça ve sistem üreticilerine ayrılmıştır; yerli ve yabancı sermayeli tedarikçiler bir arada bulunur. Tarihçede bölgenin ilk yabancı sermayeli tahsisinin 2001'de yapıldığı, en büyük yabancı yatırımcının Autoliv, tek etapta yapılan en büyük yatırımın ise 2021'de Beyçelik olduğu belirtiliyor. 2005'te OSB'ye ait üç parselde kiralık sanayi binaları yapılması da bölgenin farklı ölçekte yatırımcıya alan açma yollarından biri oldu.
Yatırım: arsa tahsisi, kiralama ve devir
12 Şubat 2025 tarihli OSBÜK kaynaklı veride 92 parselin tamamı tahsisli, 81'inde üretim ve 5'inde inşaat sürüyordu. Bölgeye giriş için mevcut tesislerin devri veya kiralanması gündeme gelir; ihtisas OSB olduğu için faaliyetin otomotiv tedarik sanayine uygun olması gerekir.
Devir ve kiralama 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve OSB Uygulama Yönetmeliği'ne göre OSB yönetiminin onayına bağlıdır.