Genel bakış
İkitelli OSB, klasik tek parsel–tek fabrika düzenindeki OSB'lerden farklı olarak, onlarca sanayi sitesi kooperatifinin bir araya gelmesiyle oluşmuş geniş bir üretim ve ticaret alanıdır. Kuruluş fikri, İstanbul'un tarihi yarımadası, Kağıthane ve Haliç çevresinde konutlarla iç içe çalışan ve çevre kirliliğine yol açan küçük ve orta ölçekli işletmeleri, altyapısı hazır bir alana taşımaktır. Valilik, belediye ve çevre sağlığı otoritelerinin taşınma kararı üzerine sanayiciler kooperatifler kurmuştur.
OSB'nin tarihçesine göre kamulaştırma kararı 1 Şubat 1985'te alınmış, 700 hektarlık alanı kapsayan 1/5000 ölçekli nazım imar planı 2 Ağustos 1985'te onaylanmıştır. Arsa başlangıçta 36 kooperatife tahsis edilmiş, yol ve altyapı yatırımları 1990'da kurulan müteşebbis teşekkül eliyle devlet katkısıyla başlatılmıştır. 4562 sayılı Kanun'a uyum sürecinde müteşebbis heyet 3 Ekim 2001'de onaylanmış ve bölge tüzel kişilik kazanmıştır.
OSB sitesinde bugün 38 kooperatifin tamamının faal olduğu, 24.864 firmanın çalıştığı ve fiilî istihdamın 200–220 bin kişi düzeyinde bulunduğu belirtilmektedir.
Konum ve ulaşım
Bölge, Başakşehir ilçesinde TEM otoyolunun kuzeyindedir; arazinin yaklaşık yüzde 95'i Başakşehir, yüzde 5'i Küçükçekmece sınırları içinde kalır. OSB'nin verdiği mesafeler şöyledir: Eminönü yaklaşık 15 km, Bayrampaşa Otogarı ve Atatürk Havalimanı 10 km, İstanbul Havalimanı yaklaşık 20 km, Yavuz Sultan Selim Köprüsü 30 km.
Toplu taşıma açısından bölge, İstanbul'un raylı sistemle en iyi bağlanan sanayi alanlarından biridir: Kirazlı–Olimpiyat–Başakşehir metro hattı bölgeden geçer ve Kirazlı'da aktarmayla Yenikapı, Taksim ve otogara ulaşılabilir. Ayrıca metrobüs bağlantısı, İstanbul Havalimanı'na Havaist otobüsleri ve çevre semtlere minibüs hatları bulunur.
Altyapı ve hizmetler
OSB'nin yayımladığı altyapı verileri bölgenin ölçeğini gösterir:
- Yıllık elektrik tüketimi yaklaşık 950 milyon kWh (2020 verisi); bölge kendi elektrik dağıtım müdürlüğü ve çağrı merkezine sahiptir.
- Günlük yaklaşık 40.000 m³ içme ve kullanma suyu ihtiyacı; 20,8 km içme suyu şebekesi.
- 25 km ana arter yol, 18 km yağmur suyu ve site içi hariç 12,5 km atık su şebekesi.
- 12 km doğalgaz şebekesi.
- İtfaiye (acil müdahale merkezi) hizmeti.
Sektör yapısı ve öne çıkan üretim
OSB'nin sektörel dağılım verisine göre en büyük pay yüzde 25 ile deri, ayakkabı ve saraciyeye aittir. Bunu makine ve yedek parça (yüzde 14), oto tamir (yüzde 12), mobilya (yüzde 8) ve çorap, triko, konfeksiyon (yüzde 7) izler. Madeni eşya ile tekstil-dokuma yüzde 5'er; kereste, plastik ve demircilik yüzde 3'er pay alır. Pik ve sarı döküm, metal kaplama, hırdavat ve kimyevi maddeler yüzde 1 düzeyindedir. Bu yapı, İkitelli'yi tek bir ihtisas alanından çok, küçük ölçekli imalat ve ticaretin yoğunlaştığı bir merkez hâline getirir.
Yatırım: arsa tahsisi, kiralama ve devir
İkitelli OSB'de alanlar kooperatifler üzerinden geliştirildiği için işyerleri çoğunlukla ilgili kooperatifin sitesi içinde yer alır; boş sanayi arsası bulmak güçtür ve yatırım genellikle mevcut işyerlerinin alımı veya kiralanmasıyla yapılır. 4562 sayılı Kanun, tahsis edilen arsanın borç ödenmeden ve tesis üretime geçmeden satılmasını yasaklar; katılımcıların tesislerini yönetmelikteki usullere göre üretim amaçlı kiralamasına izin verir. Hangi kooperatifte hangi kuralların geçerli olduğu için OSB ve ilgili kooperatif yönetimiyle görüşülmelidir.