Genel bakış
Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi (EOSB), Eskişehir Sanayi Odası'nın öncülüğünde 1969'da başlayan çalışmaların ürünüdür. OSB'nin tarihçesine göre ilk aşamada 1 milyon m² olarak planlanan alan 1973'te yatırımcıların kullanımına açılmıştır. Parsellerin hızla satılması üzerine bölge art arda büyütülmüş; 1979'da 3 milyon m²'ye, 1992'de 21 milyon m²'ye, 1996 sonunda 32 milyon m²'ye ulaşmış, 2018'de toplam alan 32.406.000 m² olmuştur.
Kasım 2024 tarihli bir habere göre bölgenin alanı 34 milyon m²'dir ve Eskişehir sanayisinin yaklaşık yüzde 80'i burada yer alır. Aynı haberde 664'ü üretimde, 214'ü inşaat halinde, 26'sı proje aşamasında olmak üzere toplam 904 tesis bulunduğu, üretimdeki tesislerde yaklaşık 49.500 kişinin çalıştığı aktarılmıştır. Bölge firmalarının 2023'teki ihracatı 2,2 milyar dolar olarak verilmiştir.
Konum ve ulaşım
Bölge müdürlüğü Odunpazarı ilçesinde, İsmail Kanatlı Bulvarı (2. Cadde) üzerindedir. Bölge içinde 70 bin m²'lik bir alanda kurulu lojistik merkezi bulunur. OSB'nin sitesine göre merkezde nakliye ofisleri, lojistik ve kargo firmaları, 300 araçlık tır-kamyon parkı, ambarlar, akaryakıt istasyonu ve küçük bir otel yer alır; bölge firmaları taşıma işlerini çevrim içi açık eksiltme sistemiyle nakliyecilere ihale edebilir.
Kasım 2024 tarihli habere göre İmişehir bölümü yüzde 99 oranında tahsis edilmiş, Kalkanlı ve Hasanbey ise kamulaştırması tamamlanmış gelişme alanlarıdır. Otoyol, havalimanı ve limana uzaklıklar resmî kaynakta bulunamamıştır.
Altyapı ve hizmetler
OSB'nin sitesine göre bölge düz bir arazi üzerine kuruludur ve her parsel sınırında şu hizmetler sağlanır:
- Elektrik: 34,5 kV bağlantı. Bölgede 1998'de devreye giren 40 MW'lık doğal gaz elektrik santrali ve 2001'de eklenen 20 MW'lık buhar türbini bulunur.
- Doğal gaz: 4 bar PE ve 12–19 bar çelik hat.
- Su: 4–6 bar basınçta kullanma suyu (içme suyu olarak önerilmez).
- Kanalizasyon ve yağmur suyu: 200–600 mm beton boru hatları.
Bölgenin atık sularını arıtan tesis 70 bin m² alan üzerinde 2008'de işletmeye alınmış, 2018'deki büyütmeyle kapasitesi 36.000 m³'e çıkarılmıştır; 2016'dan bu yana arıtma çamuru kurutma tesisi de çalışmaktadır. Firmalara fiber optik internet bağlantısı verilir. Bölge içinde Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesi (2003), İş ve Ticaret Merkezi, mesleki eğitim merkezi ve OSB'ye ait mesleki ve teknik Anadolu lisesi bulunur.
Sektör yapısı ve öne çıkan üretim
EOSB karma bir OSB'dir ve çok sayıda sektöre ev sahipliği yapar. Kasım 2024 tarihli habere göre bölgenin ihracatında savunma ve havacılık sektörü 436 milyon dolarla ilk sırada yer almıştır. OSB'nin sitesinde raylı sistemler, havacılık ile Eskişehir-Bilecik-Kütahya seramik kümelenmeleri bölgeyle bağlantılı kümeler olarak gösterilmektedir.
2005'te küçük ve orta ölçekli işletmeler için ayrılan 550 bin m²'lik KOBİ-OSB alanında 98 firmaya yer verilmiştir. İşletme listesi OSB'nin sitesindeki işletmeler bölümünden incelenebilir.
Yatırım: arsa tahsisi, kiralama ve devir
OSB'nin yayımladığı arsa satış koşullarına göre tahsisten sonraki on beş gün içinde bedelin yüzde 10'u alınarak ön sözleşme yapılır; ön sözleşmeden itibaren 31 ve 61 gün içinde yüzde 15'er ödeme alınır, kalan tutar yönetim kurulunun belirlediği vadeyle ödenir. Yönetim kurulunun peşin ödemeye karar vermesi halinde belirli koşullarla yüzde 5 indirim uygulanır. Sitede arsa başvurusu için ayrıca e-başvuru ve kiralık alanlar bölümleri bulunur.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve OSB Uygulama Yönetmeliği'ne göre tahsis OSB yönetimince yapılır; tahsisli parsel ve tesislerin devri ve kiralanması OSB onayına bağlıdır.